Beeldverslag van het maken van een kersenhouten kast

3 juli 2004 - Ik ben vandaag gestart met het maken van een kast van kersenhout en glas. Het wordt een vrij kleine kast: nog geen 2 meter hoog, 80 cm breed en maar 20 cm diep. De kast is bedoeld als pronkkast voor stenen. Ik maak de kast van kersenhout (net als dit bankje) met ronde vormen en vrij veel glas: glazen plankjes om de stenen op te leggen, de deuren krijgen glazen panelen, en ook de smalle zijpanelen worden van glas.
Het is me nog niet gelukt om in AutoCAD de bedoelde Art Deco vormen van de deuren te tekenen, daarom zijn ze nu nog erg recht in het ontwerpje. (hier is het ontwerp nog een keer als PDF document)
3 juli 2004 - Dit is het hout waar ik het kastje van ga maken: 2 balken van 8x30x300 centimeter. Waarschijnlijk is het te veel hout, maar bij mijn vorige kersenmeubeltje had ik net te weinig en om nou nog een keer naar Waddinxveen te rijden...
10 juli 2004 - Na heel veel zagen en schaven heb ik de balkjes voor het frame en de latten voor de deur uit de balk gezaagd. Ik heb werkelijk een volle vuilniszak zaagsel geproduceerd en daarbij komt nog het zaagsel dat ik heb ingeademd... Zagen was lastig: de balk was niet plat, maar iets rond gebogen; mijn zagen kunnen tot maximaal 7 cm diep, terwijl ik dieper moest (opgelost door vanaf twee kanten te zagen); en het haaks maken van de balkjes was heel lastig (heb ik opgelost met afwisseld op dikte schaven en afkanten).
Daarna nog even de balkjes uitgelegd zoals de kast moet gaan worden: ik heb me in ieder geval niet vergist in het aantal balkjes!
(het is juli, maar in de tuin lijkt de herfst wel ingetreden)
23 juli 2004 - Ik heb de houtverbindingen van het frame gemaakt en heb de kast even neergezet zoals ie gaat worden. Dat even in elkaar zetten is altijd een goed idee, want zo ontdekte ik hier dat ik een fout gemaakt heb: ik heb de onderlat 5 cm te laag gezet. Dat kan ik nu nog oplossen door een iets andere houtverbinding voor de deurtjes te kiezen; de deuren worden zo ook 5 cm langer.
In de detail foto zie je dat het gaat lukken om de houtnerf van de deuren door te laten lopen in de bovenlat, en dat de latten van de deuren een gespiegelde houtnerf gaan krijgen. Dat is het grote voordeel van zelf een balk verzagen: je krijgt hout dat bij elkaar hoort!
25 aug 2004 - Twee dagen bezig geweest met het maken van de sponning in de zijkanten van de kast. Ik had namelijk eerst de zijkanten van het frame in elkaar gelijmd, en wilde daarna de sponning eruit halen met mijn nieuwe bovenfrees. Dat bleek veel meer werk dan ik had gedacht, al heeft mijn nieuwe DeWalt bovenfrees zich hiermee wel bewezen. Maar een sponning uitzagen voordat je het frame in elkaar zet is toch wel veel gemakkelijker.
De sponning is bedoeld voor de zijramen van de kast. De sponning is nu nog vrij breed omdat ik ruimte nodig heb om nog ronde vormen te kunnen zagen in de zijkanten van de kast. De sponning is vrij diep omdat ik het overblijvende hout in de zijkanten even dik wil laten zijn als het overblijvende hout in de kastdeuren: dan lijken de zijkanten en de deuren wat beter op elkaar. Al met al moest er dus erg veel hout met de frees verwijderd worden.
25 aug 2004 - Hier nog een foto van mijn nieuwe DeWalt bovenfrees. De frees heb ik hier onder een blad gemonteerd om hem als provisorische tafelfrees in te kunnen zetten. De frees is 1100 watt (veel sterker dan mijn oude Bosch bovenfrees), en heeft onderandere een uitstekende manier van stofafzuigen. Ik moet er nog aan wennen, maar ik ben tot nu toe erg positief over deze dure aanschaf.
Daarnaast een foto van de electrische beitel die ik dit keer gebruikt heb om de laaste stukjes van de sponning recht uit te steken (je komt nooit helemaal in de hoek met een frees). Dat ging verassend goed, veel handiger dan een gewone beitel omdat je hiermee geen kracht hoeft te zetten. De beitel is een van de hulpstukken van de machine die ik tot nu toe gebruikte als electrisch plamuurmes om lijmresten te verwijderen.
12 sep 2004 - In de deurtjes moest ook zo'n grote sponning als in in het frame gemaakt worden, maar hier heb ik, vr het lijmen, de lange kanten met de zaag gedaan (10 minuten) en de korte kanten met de bovenfrees (ietsje langer). Dat scheelde behoorlijk veel werk vergeleken met die van het frame waar ik toch wel een hele dag aan heb besteed.
Daarna de deuren, met middenlat, in elkaar gelijmd. Nu komt het moment toch wel erg dichtbij dat ik moet kiezen wat voor figuren ik in de deuren ga zagen...
13 sep 2004 - Na lang experimenteren en delibereren is hier dan eindelijk het ontwerp voor de vorm van de deurtjes. Omdat ik al wist dat ik dit soort vormen wilde uitzagen worden moest ik zo'n ruime sponning maken. Nu moet ik nog proberen om deze tekening op de juiste schaal over te zetten op een hardboard mal, om zo weer de zaaglijnen op de deurtjes te kunnen zetten.
17 sep 2004 - Het is me vandaag (met dank aan Aram Hartsuyker) gelukt om de mal te maken gebaseerd op de autocad tekening! Ik heb een deel van de tekening op schaal 1:1 laten afdrukken op zes A4tjes, A4tjes met behulp van paskruisjes aan elkaar vastgeplakt, hele papier weer op hardbord geplakt, en toen eindelijk de autocad spline nagezaagd.
Nu kan ik de mal weer gebruiken om de vorm vier maal over te tekenen op de deuren en na te zagen.
19 sep 2004 - Een paar uur zagen verder en de deuren hebben hun definitieve vormen gekregen! Dat ging eigenlijk verrassend makkelijk: mal vastklemmen op de deur, natrekken met een potlood, mal eraf en potloodlijn nazagen.
Op de tweede foto laat ik nog even de achterkant zien van de deur: daarom moest de sponning zo idioot breed zijn.
Nu wil ik de hoek aan de voorkant nog afronden met de bovenfrees en ik hoop hoop hoop dat de fragiele hoekjes niet afbreken onder het geweld van de frees...
19 sep 2004 - De frees gleed bijna uit mijn handen door het angstzweet, maar het is allemaal goed gegaan. Het afronden geeft een sjiek effect!
24 sep 2004 - Zo, het frame van de kast ook een leuke vorm gegeven, en de kast nog even in elkaar gezet voor het effect. Hij begint al een beetje te lijken op de kast die ik drie maanden geleden voor ogen had.
Nu eerst nog de achterwand maken en gleufjes frezen voor de glazen plankjes, en dan kan ik de kast eindelijk definitief in elkaar zetten.
8 okt 2004 - Ik maak de achterwand van latjes die ik met een messing-groef verbinding aan elkaar zet (eigenlijk gewoon schrootjes dus...). Ik heb hiervoor wat balkjes tot plankjes gezaagd, geschaafd, en nu ben ik bezig met het zagen van de messing en de groef in de zijkant van de plankjes.
Het zagen van dit soort verbindingen is makkelijk als je een zaaghulpje gebruikt: het "verenbord" drukt de latjes goed aan zodat de snedes mooi recht lopen. Met de hand lukt dit nooit zo netjes en zou veel te gevaarlijk zijn.
8 okt 2004 - Nog even een foto van de kast met de achterwand erin. De latjes van de achterwand liggen in een sponning in het frame, en ik zal de latjes nog even vast zetten met een spijkertje.
Nu kan ik eindelijk het frame van de kast in elkaar gaan lijmen!
15 okt 2004 - Ik heb het ontwerp van de Hoed en de Rok van de kast nu ook afgerond; die zijn nu wat meer in lijn met het frame en de deurtjes. Nu dit weer overzetten naar een zaagmal en ik kan weer verder!
17 okt 2004 - Met heel veel moeitje heb ik dit weekend de "hoed" van de kast gemaakt. Grootste probleem waren alle schuine hoeken die voortkwamen uit het feit dat ik de voorplank onder 20 graden voorover wou laten hangen. Maar, de zaak zit nu in elkaar, en ik kan morgen met de bandschuurmachine de laatste vlakken rechttrekken.
Ik kon geen goede manier bedenken om met zaag of frees de bovenrand van de hoed schuin te maken: dat heb ik uiteindelijk met een goed scherpe driehoeks krabber gedaan, op aanraden van Henk Oosterveld: wij gebruiken op de scheepswerf n gereedschap erg veel: gewoon een ouderwetse (maar wel de betere kwaliteit) driehoeksschraper. Gewoon vaak slijpen en eventueel even wetten voor de preciezere klussen. En na verloop van tijd slijp je die dingen in alle vormen en bochten waarin je ze maar nodig hebt... Vervangt de spookschaaf, jouw electro lijmverwijderaar, een grondschaafje in veel gevallen, sponningschaven voor kleine werkstukken, eventueel zelfs een burijn als het om klein werk gaat... enz. enz. En ook de betere soort kost maar heel weinig als je ziet wat je er allemaal mee kunt.
20 okt 2004 - Zo, de hoed van de kast is zo goed als af! De bandschuurmachine is toch wel erg handig om de kantjes netjes recht te trekken... We willen alleen midden op de hoed nog iets doen, een houtsnijwerkje ofzo.
Komt nog wel eens, eerst de rok maar eens maken aan de onderkant, de deuren moeten nog steeds ingehangen worden, en ik moet nog een oplossing bedenken voor het ophangen van de glazen plankjes.
(onze kat Trijntje kijkt toe bij het fotos maken)
25 okt 2004 - En hier is dan de rok van de kast (ik durf geen rokje te zeggen want het is iets dik uitgevallen). Simpele halfhoutverbindingen en lamellos om de voorkant aan de zijkant vast te zetten, weer een hardboard mal gemaakt voor de ronde vormen vanuit AutoCAD. Het werd al een beetje routine.
25 okt 2004 - Ondertussen alvast begonnen met het inzetten van de scharnieren die ik vond bij de geweldige ijzerzaak Auke Rauwerda in Leeuwarden. Bij het inzetten van de scharnieren braken helaas twee van de schattige koperen schroefjes af. Ik vond uiteindelijk een goede manier om de afgebroken schroeven er weer uit te krijgen: rondom ingeboord om een beetje schacht vrij te maken, daarna een boorkopje om de schacht vastgezet en het restant er voorzichtig uitgedraaid.
Die truc onthou ik!
31 okt 2004 - Dit weekend niet zoveel kunnen doen, maar het is wel gelukt om de deurtjes af te hangen en er het glas in te zetten. Uiteindelijk bleek ik toch drie scharnieren per deur nodig te hebben dus ik was dolblij dat ik niet te zuinig had ingekocht in Leeuwarden.
Als ik klaar ben met het bouwen aan deze kast dan zal ik al het glas en hang en sluitwerk er weer af halen, om dan het hout echt glad te schuren en te schrapen, en tenslotte in de hardwax te zetten.
6 nov 2004 - Ik ben het laatste meubelmaakwerk van deze kast aan het doen: schuifjes om de linkerdeur vast te zetten, een slotje, een knopje en een wulpse afdeklat op de deuren.
6 nov 2004 - Ik heb de perfecte manier gevonden om glimmend koper / messing hang en sluitwerk razendsnel te laten verouderen (dat heet bruineren geloof ik): hang het een paar minuten in ammoniakdamp en er treedt een chemische reactie op waardoor het lijkt alsof het knopje al jaren oud is!
Dat doe je alsvolgt: neem een afsluitbaar blik met een bodempje ammoniak; hang er een koperen of messing knopje boven en sluit de deksel; even een kampeerbrander er onder om de ammoniak goed te laten dampen; minuutje later knopje eruit, afspoelen en klaar.
Weer een truc om te onthouden.
12 nov 2004 - De kast voor de laatste maal voorzichtig geschuurd en nu ligt alles klaar om in de hardwax gezet te worden. Het is alleen knetterkoud in de schuur dus ik hoop dat de hardwax wil drogen... Mischien dat het winterzonnetje nog iets wil helpen.
13 nov 2004 - Rechts zie je de kast die nu voor de eerste keer gelakt is. De hardwax wou gelukkig drogen.
Nu kan ik de zijruiten erin zetten en de balkjes waarop de glazen plankjes komen te liggen. Daarna voorzichtig schuren en een tweede laag.
19 nov 2004 - Zo, de kast geschuurd, daarna de zijruiten erin, toen de steuntjes voor de glazen plankjes gespijkerd, en al het hang-en-sluitwerk er weer op. De kast staat klaar voor het tweede laagje hardwax, en dan is ie... klaar!
21 nov 2004

De kast is af!

(er staat alleen nog een klem op de kroon om een steentje in het centrum vast te lijmen)

Jan Rekers